Ergens in april ging de bal aan het rollen rond dj Fantasm. De platendraaier werd rond die periode aangekondigd voor Dour, waarop er heel veel reactie kwam. Dour heeft een erg grote fanbase in Franstalig België, maar ook in Frankrijk is het festival enorm gekend. Daar werd Fantasm al een tijdje gemeden vanwege diens schamele reputatie naast de decks. Dour haalde de dj daags nadien meteen van de affiche.
Kompass Club had die memo afgelopen zomer blijkbaar gemist toen men Fantasm aankondigde voor de heropening van hun club. Opnieuw kwam er heel wat reactie op die aankondiging. De club reageerde in eerste instantie met een flauw statement over cancel culture, waarna nog geen dag later Kompass uiteindelijk toch de dj van hun affiche haalde.
Fantasm is, zo blijkt, geen alleenstaand geval. Het Instagram-account BradNolimit deelde in de loop van enkele dagen screenshots van getuigenissen van slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag waarbij in de eerste plaats werd gewezen richting artiesten die worden geboekt door STEER (een Frans boekingskantoor). Daar werden Odymel, Shlømo, Basswell, Carv en de eerder genoemde Fantasm genoemd. Het zette het veel slachtoffers aan om ook hun verhaal te delen. Het Instagram-account metoodjs werd gemaakt om met die getuigenissen ook juridische stappen te ondernemen.
Creating safer spaces is work that never really ends. A rave is not a safe space by definition. It only becomes one if we actively choose to make it so. Otherwise, it simply replicates the society outside, only intensified by sensory overload and the drugs that shape the night. – dj LOLITA
Verschillende dj’s spraken zich ook uit over de kwestie. “We are tired. The dancefloor is our home and the backstage is our workplace, but neither feels safe for us. Safety has been treated as a ‘women’s problem’ for far too long“, vat Amelie Lens aan in een statement. Nog niet zo heel lang geleden was er heel wat hetze rond een presentator die de veiligheid van vrouwen in de publieke ruimte in vraag stelde. Het zou dan ook een valkuil zijn om de zogenaamde ‘techno-files’ in een vacuüm te bekijken. Seksueel grensoverschrijdend gedrag (of kort SGG) gebeurt overal, elke dag. Vaak is de dader niet de schimmige vreemde in de club, waarschijnlijk wél iemand die je kent.
Feit dat verschillende dj’s in reactie hierop de pauzeknop kunnen indrukken om zich te gaan ‘herbronnen’, zegt genoeg. Het spreekt van een enorm privilege om op die manier met de gevolgen van je eigen gedrag om te gaan. Maar wat hebben slachtoffers daar aan? Verandering zou niet alleen uit juridische hoek moeten komen. Bij de meeste slachtoffers komt het overigens niet eens zo ver. Men zwijgt over het trauma uit angst om niet geloofd te worden.
Hoewel ik hoop, en vermoed dat organisatoren en clubuitbaters hun best doen om een safe(r) space te creëren, blijft SGG plaatsvinden. “Change should not only happen when testimonies become public and millions of people are watching. Clubs, agencies and promoters should act with the same care when one person comes forward privately as when public pressure becomes unavoidable“, schrijft dj LOLITA in een statement op Instagram. Clubs, organisatoren dragen mee de verantwoordelijkheid in welke soort setting een avondje uit kan plaats vinden. Eentje waar het blote basten tellen is? Een initiatief zoals Burenhinder is, jammer genoeg, een van de weinige voorlopers van hoe het wel kan. Ze blíjven bezig met de waarden die ze hoog in het vaandel dragen. Weliswaar richten zij zich tot mensen die zich onder de parapluterm FLINTA* kunnen vinden. Maar het kán anders. Practice what you preach.
Het is dan ook frappant, maar jammer genoeg niet echt verrassend, dat organisatoren er in eerste instantie meteen de stekker uit trekken zonder schijnbaar enige vorm van reflectie te doen. Men had ook iemand anders kunnen boeken waar dergelijke verhalen nog nooit de ronde over hebben gedaan. Een klassieke ‘sorry’ en ‘Wir haben es nicht gewusst‘ met wat gewauwel over hoe hoog men safe spaces in het vaandel draagt, zijn gewoon onvoldoende.
Festivals en clubs bekleden immers een essentiële rol om de krijtlijnen van club/rave culture uit te tekenen en een platform te geven. Welke artiest krijgt een prime-time slot, en wie staat er op de mainstage? En wie dus niet. Een tijdje geleden sprak Bibi Seck zich hier ook al over uit op Instagram. Ze gaf daarin aan dat ze een trend opmerkte waarin steeds maar weer dezelfde soort namen blijft verschijnen op affiches. Vrouwelijke dan wel BIPOC dj’s worden nog te vaak gebruikt om een line-up op te smukken, als een soort van symbool van diversiteit. Om als organisatie te tonen dat je ook betrokken bent.
De ‘techno-files’ hebben dus een kettingreactie veroorzaakt binnen de scene. De recente onthullingen rond verschillende dj’s tonen aan dat seksueel grensoverschrijdend gedrag diep verankerd zit in de club- en festivalwereld. Wat begon met enkele getuigenissen groeide uit tot een bredere confrontatie over machtsmisbruik binnen de (techno)scene. Getuigenissen maken duidelijk dat de dansvloer niet automatisch een veilige haven is, en dat verantwoordelijkheid te vaak pas wordt genomen onder publieke druk. Organisatoren, boekingskantoren en artiesten dragen samen de plicht om actief veilige omgevingen te creëren. Echte verandering vraagt meer dan het schrappen van namen op een affiche: het vereist structurele keuzes, consequente actie en het centraal stellen van slachtoffers, ook wanneer niemand meekijkt.